احکام ما (گلبرگ احکام)

وابسته به پایگاه مجازی میبد ما

احکام ما (گلبرگ احکام)

وابسته به پایگاه مجازی میبد ما

احکام ما (گلبرگ احکام)

امام صادق (ع) فرمود:
العامل علی غیر بصیرة کالسائر علی’ غیر الطریق و لا یزیده سرعةُ السیر الا بُعدا

کسی که بدون آگاهی وظایفش را انجام دهد، مانند کسی است که از بیراهه می رود و هر چه تندتر رود، از مقصدش دورتر می شود.
(کافی، چاپ دارالحدیث، ج1، ص106)

طبقه بندی موضوعی
آخرین نظرات

يكشنبه, ۴ بهمن ۱۳۹۴، ۱۱:۲۰ ب.ظ

۰

یکی از احکام دین مبین اسلام برای کمک به فقرا و کمک به مراکز فرهنگی و مساجد و مانند آن، وقف می باشد. وقف در روایات نیز فضیلت و ثواب زیادی دارد امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند:

« خَیرُ مَا یُخَلِّفُهُ الرَّجلُ بَعدَه ثَلاثةٌ: وَلَدٌ بَارٌّ یَستَغفِرُ لَهُ وَ سُنَّةُ خَیرٍ یُقتَدَی بِهِ فیها وَ صَدَقَةً تَجرِی مِن بَعدِهِ؛ بهترین چیزی که انسان از خود به یادگار می‌گذارد سه چیز است: فرزند نیکوکاری که برای او استغفار کند، روش و سنت خوبی که مردم از آن پیروی کنند، صدقه جاریه (وقف) که بعد از مرگش جریان داشته باشد.[1]»

در ادامه به چند مساله از احکام وقف می پردازیم:

1- آیا شخص می تواند ملک خود را تنها به مدت مشخصی وقف کند؟ مثلا خانه خود را به مدت پنج سال در اختیار خوابگاه دانشجویی قرار دهد، یا برای ده سال منافع باغ خود را وقف امام رضا (علیه السلام) کند؟

گرچه وقف به مدت محدود صحیح نیست اما می تواند آن را حبس نماید و به چنین عملی که منافع مال خود را به مدت مشخصی در راه خیر قرار می دهد، حبس گویند؛ بنابراین فرد می تواند منافع ملک خویش را برای مدت مشخصی برای خوابگاه، مدرسه، درمانگاه و مانند این ها حبس نماید و از ثواب کار خیر خود بهره برداری نماید؛ در نتیجه ملک همچنان برای مالک آن بوده و تنها مثلا پنج سال منفعت و استفاده آن در مسیر خیری که معین کرده صرف خواهد شد.[2]

2- آیا تغییر دادن وقف و عوض کردن شکل ظاهری آن، به گونه ای که کاربری آن تغییر یابد جایز است؟

امام، رهبری و سیستانی: تغییر وقف و عوض کردن شکل و عنوان آن مانند تبدیل خانه به مدرسه یا مغازه و فروشگاه یا به عکس، جایز نیست. البته اگر وقف منفعت باشد یعنی نظر واقف استفاده از منافع این وقف در جهتی خاص است مثلا باغ را وقف نموده تا از منافع آن در جهتی خاص مصرف شود؛ در این صورت اگر مال موقوفه با شکل سابق، دیگر منفعتی نداشته باشد یا منغعتش بسیار کم باشد؛ تبدیل آن به عنوان دیگری که دارای منفعت است جایز است. مثلا می تواند باغ را به زمین زراعی یا خانه و مانند آن تبدیل کند.

مکارم: بعد از تحقّق وقف، املاک وقفى را نمى‌توان تغییر داد مگر اینکه ضرورتى ایجاب کند؛ مثلاً ملک موقوفه در آن شرایط هیچ فایده‌اى براى مصارف وقف نداشته باشد. بنابراین چنانچه در حال و آینده نیاز به استفاده از آن مکان مطابق نیّت واقف نباشد (مثل آب‌انبار در زمان ما) مى‌توان براى سایر کارهاى عامّ المنفعه از آن استفاده کرد. و در صورتى که امکان استفاده از آن مکان نباشد مى‌توانند آن را بفروشند و مکان دیگرى خریده و از آن براى کارهاى عام‌المنفعه استفاده کرد.[3]

3-اگر شخصی مال وقفی را غصب کند، یعنی مثلا آنرا جزو اموال خویش قرار دهد، حکمش چیست؟

فردی که چنین کاری را انجام داده است، کار حرامی مرتکب شده است و برای جبران باید عین موقوفه را برگرداند و در برخی موارد اجاره این مدت را آنرا نیز ضامن است.[4]

4- وقفی بودن یک ملک چگونه اثبات می شود؟

وقفی بودن یک ملک از یکی از راههای زیر مشخص می شود:

1- وقفی بودن آن تا اندازه ای بین مردم شناخته شده باشد که برای انسان علم یا اطمینان بیاورد.

2- کسی که مال وقفی در اختیار او است، به آن اقرار کند.

3- دو شاهد عادل شهادت دهند.

4- ببینیم که ملک در تصرف وقف است؛ یعنی کسانی که این ملک را در اختیار دارند، با آن معامله وقف کنند و کسی هم به آن اعتراض نکند.[5]

با توجه به تاکید اسلام بر وقف، هر کس می تواند به اندازه توان خویش واقف باشد. کسانی که توان مالی زیادی ندارد می توانند حداقل چند جلد قرآن کریم یا مفاتیح الجنان یا کتاب را به کتابخانه مسجد خویش وقف نمایند و کسانی که توان مالی بیشتری دارند می توانند وقف های بزرگتری داشته باشند مثلا باغ، زمین و یا درختان باغ خود را وقف نمایند (چنانکه اخیرا برخی از کشاورزان میبدی چند درخت پسته باغ خود را وقف نمودند) و تا هر زمان که کتاب های وقفی خوانده می شوند، و یا زمین های موقوفه و میوه درختان وقفی استفاده می شوند، ثواب آن به روح واقفان آنها نیز می رسد.

[1]. محمد بن حسن طوسی، الامالی (قم، دارالثقافه، 1414 ق)، ص 237، ح 420؛ محمد حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج 19، ص 175.

[2]. ت.م، م 2679؛ تحریر الوسیله، ج 2، ص 66؛ اجوبة الاستفتائات خامنه ای، س 2037 و 2086؛ استفتائات موجود در سایت مکارم، احکام حبس، فروش و واگذاری عین مال محبوس؛ منهاج سیستانی، ج 2، م 1589.

[3]. تحریر الوسیله، ج 2، ص 78؛ رساله آموزشی رهبری، ج 2، ص 277؛ استفتائات موجود در سایت مکارم، تغییر موقوفه، عدم امکان تغییر املاک وقفی بعد از تحقق وقف؛ احکام ویژه مکارم، وقف؛ منهاج سیستانی، م 1576.

[4]. تحریر الوسیله، ج 2، ص 79 و ص 176؛ رساله آموزشی رهبری، ج 2، ص 279؛ منهاج سیستانی، م 816 و 1567.

[5]. تحریر الوسیله، ج 2، ص 85؛ رساله آموزشی رهبری، ج 2، ص 281؛ منهاج سیستانی، م 1582.

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی